Menu

Ankara - Moskova Hattında Soçi Ekspresi: İdlib Mutabakatı

Türkiye ile Rusya arasında uçak krizi sonrası Suriye üzerinden geliştirilen hassas işbirliğinde 17 Eylül’de Soçi’de varılan İdlib mutabakatıyla bölgedeki güvenlik risklerinin büyük ölçüde Ankara tarafından üstlenildiği yeni bir evreye geçildi. Rusya ve İran destekli rejim ordusunun tasarladığı İdlib operasyonu pek muhtemel ki sadece bir süreliğine ertelenirken, bölgedeki terör ve radikal grupların kontrol altına alınması gibi ağır bir yük Türkiye’nin omuzlarına kaldı. Soçi mutabakatının olumlu sonuçları arasında gösterilen olası bir insani kriz ve yeni bir mülteci akınının önlendiği yönündeki argümanlar ise Moskova ve Şam açısından bölgedeki terör tehdidi sürdüğü müddetçe doğrulanmayı bekleyen görüşler olarak değerlendirilebilir.

Astana’daki ‘hesap hatası’

Astana sürecinin en somut sonucu Mayıs 2017’de imzalanan memorandumla ve Türkiye, Rusya ve İran’ın garantörlüğünde İdlib vilayeti, Humus, Doğu Guta, Dera ve Kuneytra’da çatışmasızlık bölgelerinin oluşturulmasıydı. Söz konusu ‘dört çatışmasızlık bölgesi’ formülü, en başından beri her meşrepten radikal ve muhalifin belli ceplere hapsedilerek zaman içerisinde rejim ordusunun hazırlıklarını tamamlamasıyla bu gruplarla sırayla daha etkin bir şekilde mücadele etmesini amaçlamıştı. Nitekim Rusların bu memorandumun ilk maddesine koydurdukları husus haddizatında bu hedefi açık bir şekilde gösteriyordu: Altı aylık geçici bir önlem olarak oluşturulan çatışmasızlık bölgeleri bu statünün uzatılmasını ancak üç ülkenin konsensüsüne bağlıyordu. Başka bir deyişle, rejimin kendini toparlayıp sahada adım adım ilerlemesine imkân tanıyan memorandum, yeri ve zamanı geldiğinde zaten bölgede hayatın olağan bir parçası haline dönüşen ateşkes ihlalleri gerekçe gösterilerek bu ceplerin Şam kontrolüne daha kolay bir şekilde geçirilmesini hedeflemişti. Yine aynı memorandumun girizgâhında Türkiye’nin de yer aldığı imzacı tarafların Suriye’nin toprak bütünlüğü ve egemenliğine bağlılıklarını ifade etmeleri ister istemez rejimin son bir yılda İdlib hariç diğer çatışmasızlık bölgelerini kontrolü altına almasını Ankara’nın sessizce onaylamasını da beraberinde getirdi.

MAKALENİN DEVAMINI DERGİMİZE ABONE OLARAK OKUYA BİLİRSİNİZ...

Kerim HAS
Dr., Rusya Uzmanı

Go Back

Bu yazı için yorumlar devre dışı bırakıldı.