Menu

Müzakereden Silahsızlanmaya IRA’nın dönüşümü

Kuzey İrlanda’da yaşayan Protestan ve Katolikler derin ve uzun bir siyasal çatışma nedeniyle uzun yıllarca karşılıklı etkileşimden kaçınmışlardır. Kuzey İrlanda sorununun temelinde tarihsel açıdan bakıldığında Britanya İmparatorluğu önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda 12. yüzyılda dönemin İngiltere Kralı II. Henry’nin Papa’nın izniyle kendisini İrlanda Lordu ilan etmesiyle, Britanya’nın İrlanda üzerindeki etkisi artmış; akabinde İngiliz iskân politikası ile İrlanda’ya İngiliz yerleşimciler göç ettirilmiştir. Sorunun sürekliliğe dönüşmesinde ise Kral VII. Henry’nin Katolikliği ortadan kaldırmaya yönelik asimilasyon politikaları temelinde ortaya çıkan İrlanda’da Protestan-Katolik çatışması önemli bir sebeptir.

Katoliklerin adada bağımsızlık istekleri Birinci Dünya Savaşı esnasında daha çok belirginleşmiştir. Ada’nın Dublin ve Belfast yönetimlerine ayrılmasıyla beraber İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA) kuruluşu hızlanmıştır. İrlandalı Katolik gönüllülerden oluşan IRA, 1930’larda bir yer altı örgütü haline gelmiştir. IRA’nın siyasi kanadı ise Sinn Fein olmuştur. Belfast yönetiminin Katolikleri sistemden dışlayıcı uygulamaları, Katoliklerin eğitim ve ekonomi gibi konularda geri kalmalarına sebep olmuştur. Protestanların Katoliklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde siyasal sistemi onların aktif olmalarını önleyecek şekilde dizayn etmeleri, Katolik halkın yeteri kadar temsil edilmemesine sebep olmuştur. 30 Ocak 1972 yılında Katoliklerin bir protesto yürüyüşü sırasında hükümetin protestoculara ağır bir şekilde müdahale etmesi ve bunun sonucunda 13 göstericinin ölmesi, IRA’nın silahlı eylemlerini arttırmasına sebep olmuştur. Bu baskıların arttırılması neticesinde, İngiltere’nin IRA’ya karşı sert tedbirler almaya çalışması çatışmaların artmasına neden olmuştur. 1985 yılında Dublin ve Londra Hükümetleri arasında Kuzey İrlanda sorununu çözecek önemli bir antlaşma imzalanmış ve çözümün diyalog ile gerçekleşeceği inancı ortaya konulmuştur. İrlanda Cumhuriyeti ve Birleşik Krallık arasında yapılan görüşmeler bazı dönemlerde IRA’nın eylemleri neticesinde kesintiye uğrasa da, 1995 yılında “Gelecek için Ortak Çerçeve” Belgesi yayımlanmıştır. Bu belge bir bakıma Kuzey İrlanda’nın Kuzey İrlanda’da yaşayanlara bırakılması anlamına gelmiştir.

MAKALENİN DEVAMINI DERGİMİZE ABONE OLARAK OKUYA BİLİRSİNİZ...

Yusuf ÇINAR
Yrd. Doç. Dr., Bitlis Eren Üniversitesi, İ.İ.B.F. Uluslararası İlişkiler Bölümü.

Go Back

Bu yazı için yorumlar devre dışı bırakıldı.