Menu

70’nci Yılında Çin Halk Cumhuriyeti: Kuşak ve Yol Girişimi ve Yeni Soğuk Savaş’ın Parametreleri

Dünya sistemini tek bir hegemon gücün kontrol ettiği dönemlerde genel bir barış ortamı oluşur. Böyle dönemlere başat gücün ismi verilir. Örneğin, Pax Americana Amerikan Barışı anlamına gelir ve ABD’nin başat güç olduğu sistemi ifade etmek amacıyla kullanılır. Böyle dönemlerde realizmin öldüğü ve artık idealizmin hüküm süreceği ilan edilir. Soğuk Savaş sona erip ABD tek hegemon güç olarak ortaya çıktığında da dünyanın büyük bir dönüşüm geçirdiği ve bu kapsamda liberal demokrasinin muzaffer olduğu, hatta tarihin sona erdiği ve ABD’nin sonsuz barışı sağlayacağı bir dünyanın ortaya çıktığı iddia edilmiştir. Ancak geçen zaman göstermiştir ki sonsuz barışın dünyada hâkim olması pek de mümkün olmamıştır. Savaşlar devam etmiş, devletler uluslararası sistemin temel ve vazgeçilmez aktörü olma özelliğini devam ettirmiş ve ulusal çıkarlar devletler için önemini korumuştur.

Bugün dünya siyasetinde büyük bir değişim gerçekleşmektedir. Bu değişim büyük ölçüde Çin’in yükselişi, ekonomik küreselleşmenin derinleşmesi ve terörizm gibi sınırları aşan şiddet hareketlerinden kaynaklanmaktadır. Bilhassa 2008 yılından itibaren ABD’nin her açıdan gücünü yitirmeye başladığı görülmektedir. Hegemonik istikrar teorisi uluslararası sistemin içinde merkezi bir hükümet gibi davranan bir hegemonun varlığını kabul eder. Söz konusu hegemon uluslararası sistemin anarşik yapısını hafifletir, çatışmaların ortaya çıkmasını engeller, serbest ticareti destekler ve tüm dünyada geçerli bir para biriminin kullanılmasını sağlar. Bu teoriye göre İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD bu işlevleri yerine getirmiştir. Küresel hegemon üretim ve teknolojide en önce gelen devlet olduğu için serbest ticareti de teşvik eder ve hegemon olmak bu yüzden tercih edilir bir durumdur. Hegemon bu yüzden tüm dünyada serbest ticaretin geçerli olmasını tercih eder ve tüm aktörleri buna zorlar.

Ancak ABD bugün üretim ve teknolojideki üstünlüğünü yitirmenin verdiği kaygıyla serbest ticareti baltalayan girişimlerde bulunmaktadır. Teoriyi kanıtlar nitelikte yeni ortaya çıkan güç olan Çin ise çelişkili biçimde serbest ticareti savunur hâle gelmiştir. Bugün küresel gündemi en çok etkileyen konu kuşkusuz Çin’in yeni bir küresel güç olarak ortaya çıkmasıdır.

MAKALENİN DEVAMINI DERGİMİZE ABONE OLARAK OKUYA BİLİRSİNİZ...

Haşim TÜRKER
Dr., Boğaziçi Asya Araştırmaları Merkezi

Go Back

Bu yazı için yorumlar devre dışı bırakıldı.